Hoe maak je bedrijventerreinen toekomstbestendig in een tijd van netcongestie, klimaatopgaven en strengere Europese duurzaamheidsregels? Tijdens de Roadshow Toekomstbestendige Bedrijventerreinen, op woensdag 10 maart, kwamen gemeenten, parkmanagers en beleidsmakers uit Noord-Holland bijeen om kennis en ervaringen uit te wisselen. De centrale boodschap van de dag: toekomstbestendige bedrijventerreinen ontstaan alleen door samenwerking tussen ondernemers, overheden en andere partners. En vooral: ondernemers gaan dit niet allemaal zelf (kunnen) oppakken.
Programmamanager Christa de Ruyter van PVB opende de bijeenkomst met een prikkelende vraag. Wie werkt actief aan het toekomstbestendig maken van zijn woonwijk? Slechts enkele handen gingen omhoog. Toen ze vroeg wie verwacht dat ondernemers dat op bedrijventerreinen doen, reageerde een groot deel van de zaal.
“Dat is eigenlijk opvallend,” stelde ze. “Een woonwijk en een bedrijventerrein zijn geografisch niet zo verschillend. Toch verwachten we van ondernemers dat zij hun bedrijventerrein toekomstbestendig maken, terwijl ze daarnaast ook hun bedrijf draaiende moeten houden.”
In de praktijk blijkt dat een flinke opgave. Ondernemers lopen tegen complexe regelgeving aan, hebben vaak onvoldoende tijd of kennis en krijgen te maken met netcongestie. Daarom is volgens De Ruyter een sterke organisatiegraad op bedrijventerreinen essentieel. Vertrouwen in en samenwerking tussen bedrijven, parkmanagement en overheid vormt daarbij de basis.
Robin Bäcker van Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord lichtte toe hoe we met NHN Bedrijventerreinen werken aan deze opgave. Bedrijventerreinen staan voor meerdere uitdagingen tegelijk: netcongestie, wateroverlast, hittestress, gebrek aan samenwerking en het behalen van duurzaamheidsdoelen.
Via het platform nhnbedrijventerreinen.nl, subsidiecheques en netwerkbijeenkomsten ondersteunt het programma ondernemers en gemeenten bij het zetten van stappen. Gemeenten spelen daarbij een belangrijke rol als verbinder. “Veel initiatieven ontstaan vanuit ondernemers zelf,” vertelde Robin. “Maar de stap naar samenwerking is soms lastig. Gemeenten kunnen ondernemers met elkaar in contact brengen en initiatieven verder helpen.”
Daarnaast draagt het programma bij aan communityvorming op bedrijventerreinen. Als je samen met deze vraagstukken bezig bent, leer je elkaar kennen en vind je elkaar ook in andere, meer zakelijke thema’s.
Ruben van Brenk van de VNG ging vervolgens in op de Europese klimaatdoelen en de impact daarvan op gemeenten. Europa wil in 2050 energieneutraal zijn. Dat betekent dat ook bedrijventerreinen en utiliteitsgebouwen de komende jaren grote stappen moeten zetten.
Een belangrijke ontwikkeling is de Europese richtlijn voor energieprestatie van gebouwen (EPBD IV). Uiteindelijk moeten alle gebouwen voldoen aan de norm voor Zero Emission Buildings. Voor gemeentelijke gebouwen geldt die norm al vanaf 2028.
Daarbij komen ook nieuwe verplichtingen rond energiebesparing en monitoring. Overheidsinstanties moeten bijvoorbeeld jaarlijks hun energiegebruik met bijna twee procent verminderen. Volgens Ruben ligt de uitdaging vooral in de uitvoering. “De doelen zijn duidelijk,” gaf hij aan. “Maar hoe we die in de praktijk gaan realiseren, is voor ons allemaal een ingewikkelde opgave.”
Naast samenwerking, spelen subsidies een belangrijke rol bij het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen. Jacobien Crol van de provincie Noord-Holland gaf een overzicht van beschikbare regelingen, zoals TOBED (Toekomstbestendige Bedrijventerreinen), de OTW (Ondersteuning Toekomstbestendige Werklocaties) en het Ontzorgingsprogramma MKB.
Gemeenten kunnen via TOBED bijvoorbeeld fondsen opzetten voor verduurzamingsmaatregelen op bedrijventerreinen. OTW helpt ondernemers bij het inzichtelijk maken van energiebesparing en mogelijke maatregelen. Het Ontzorgingsprogramma is voor MKB’ers, vaak winkeliers, die ook verduurzamingskansen willen en moeten benutten.
Jacobien adviseerde de OTW en TOBED als tweetrapsraket in te zetten: “Gebruik OTW om ondernemers te ontzorgen en inzicht te geven. En gebruik TOBED om vervolgens de uitvoering mogelijk te maken.”
Tijdens verschillende break-outsessies werd ingezoomd op concrete thema’s.
Eén sessie ging over het verhogen van het organiserend vermogen op bedrijventerreinen. Daarbij werd benadrukt dat parkmanagement vaak een sleutelrol speelt. Een bedrijventerrein functioneert in veel opzichten als een wijk of dorp: er is een centrale organisatie nodig die ondernemers verbindt, het contact met de gemeente onderhoudt en gezamenlijke projecten aanjaagt.
Ook financieringsmodellen kwamen aan bod. Ondernemersfondsen kunnen helpen om structureel middelen beschikbaar te maken voor gezamenlijke initiatieven op bedrijventerreinen. Doordat alle ondernemers bijdragen, ontstaat ook een gedeeld belang bij de besteding van het geld. Een ondernemersfonds is dan krachtiger en structureler van aard dan de veel gebruikte BIZ.
Een tweede sessie richtte zich op energiehubs en energiegemeenschappen. Volgens Ruben van Brenk kunnen energiegemeenschappen – samenwerkingsverbanden van burgers, bedrijven en organisaties die samen energie opwekken, opslaan en delen – een belangrijke rol spelen in het lokale energiesysteem.
Energiegemeenschappen kunnen zorgen voor lagere energiekosten, een betere benutting van het elektriciteitsnet en meer betrokkenheid in een gebied. Tegelijkertijd brengen ze ook uitdagingen met zich mee, zoals organisatorische complexiteit, administratieve lasten en afhankelijkheid van duurzame opwek.
Door opslag en slimme sturing toe te voegen kan een energiegemeenschap zich ontwikkelen tot een energiehub, waarin vraag en aanbod van energie lokaal beter op elkaar worden afgestemd. Stijn de Boer van Provincie Noord-Holland en Armin Zegwaard van New Energy Coalition gingen hier nog verder op in. Stijn had het over het programma Energiehubs en de rol van Liander. Armin gaf een toelichting op energiehubs op Boekelermeer (de eerste Renewable Energy Valley van ons land) in Alkmaar.
Andere sessies gingen onder meer over zon op daken op bedrijventerreinen en vergroening en klimaatadaptatie, met praktijkvoorbeelden van bedrijventerrein De President in Haarlemmermeer. Daar wordt gewerkt aan oplossingen zoals wateropvang, groenstructuren en klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte.
Rode draad van de dag: er bestaat geen standaardoplossing voor toekomstbestendige bedrijventerreinen. Iedere locatie vraagt maatwerk. Maar de eerste stap is overal hetzelfde: samenwerken en beginnen. Hierbij moeten gemeenten en parkmanagement een actieve rol nemen in het mobiliseren en verbinden van ondernemers.
Door kennis te delen, financiering te organiseren en lokale initiatieven te ondersteunen, kunnen bedrijventerreinen stap voor stap werken aan een duurzamer en veerkrachtiger toekomstbeeld.
De bijeenkomst werd georganiseerd door het Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen (PVB), de provincie Noord-Holland, VNG, Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, PHB en SADC.
Vraag ondersteuning aan via ons aanvraagformulier.
Samenwerkingswijzer
Samenwerkingsvormen
Voordelen & meerwaarde