Een batterij, zonnepanelen of een energiehub kunnen onderdeel zijn van de oplossing voor netcongestie. Maar volgens Rick Bakker van het Centrum voor Verduurzaming begint een succesvol traject ergens anders: bij inzicht, organisatie en samenwerking. Als aanjager is hij inmiddels betrokken bij meerdere bedrijventerreinen in Noord-Holland Noord. Zijn belangrijkste les? “Een energiehub is een middel, geen doel.”
Het Centrum voor Verduurzaming ontstond vanuit de regio Alkmaar, BUCH en Dijk en Waard. Ondernemers wilden één plek waar zij terechtkunnen met praktische vragen over verduurzaming. “Voor en door ondernemers, met ondersteuning van de overheid”, vat Rick het samen. Inmiddels is hij betrokken bij trajecten op onder meer Boekelermeer, De Volger, Overdie, Beverkoog, Breekland, De Weidjes en Castricummerwerf. Recent kwam daar Witte Paal in Schagen bij, waar een waardecheque van NHN Bedrijventerreinen is uitgereikt (foto).
De aanpak begint bij het individuele bedrijf. Welke energiebesparende maatregelen zijn al genomen? Wat is de warmtevraag? Welke mogelijkheden zijn er voor elektrificatie, laadpalen of uitbreiding? “Eerst kijk je wat binnen het bedrijf zelf kan. Pas als je daar tegen grenzen aanloopt, kijk je naar de omgeving.”
Die grens wordt steeds vaker bereikt. Netcongestie maakt elektrificeren lastig, terwijl bedrijven juist steeds afhankelijker worden van elektriciteit. “Ondernemers moeten zich realiseren dat dit geen tijdelijk probleem is. Als je in de toekomst wilt kunnen blijven ondernemen, moet je daar nu iets mee.”
Een belangrijke les uit de verschillende trajecten is het belang van organisatiegraad. “Op een goed georganiseerd bedrijventerrein kan één bericht voldoende zijn om ondernemers bij elkaar te krijgen. Zonder actieve vereniging of parkmanagement begint een traject soms letterlijk met langs de deuren gaan.” Ook moet iemand het proces blijven trekken. “Je kunt dit er niet even bij doen. Zonder iemand die de voortgang bewaakt, bloedt zo’n samenwerking snel dood.”
Daarbij werkt klein beginnen vaak beter dan direct een grote groep vormen. “Begin liever met drie bedrijven die echt willen dan met tien waarvan de helft nog twijfelt.”
Passende energieprofielen zijn belangrijk: het ene bedrijf gebruikt stroom op andere momenten dan het andere. Juist die verschillen bieden kansen. “In de praktijk blijkt regelmatig dat de oplossing niet zit in één grote gezamenlijke installatie. Soms kunnen bedrijven al veel bereiken door pieken anders te plannen, laadprocessen te sturen of beschikbare capaciteit beter te benutten.”
Maar complementaire profielen alleen zijn niet genoeg. Bedrijven moeten ook op het relevante deel van het elektriciteitsnet met elkaar verbonden zijn, data willen delen en een concreet bedrijfsbelang hebben. Daarnaast zijn afspraken nodig over investeringen, capaciteit, risico’s, kosten, baten en zeggenschap.
Op Boekelermeer bleek bovendien hoe belangrijk duidelijke beslismomenten zijn. Na iedere fase moeten ondernemers kunnen bepalen: biedt dit voldoende perspectief om door te gaan, moeten we bijsturen of stoppen? Zo voorkom je dat een traject blijft hangen in onderzoek zonder zicht op uitvoering.
De belangrijkste waarschuwing van Rick is dan ook om niet te snel in techniek te denken. “We zijn ooit allemaal zonnepanelen gaan leggen. Nu lijkt een batterij soms de volgende standaardoplossing. Maar die is lang niet overal de juiste keuze.” Zijn advies is om de volgorde om te draaien. “De eerste vraag moet niet zijn welke batterij of energiehub we willen realiseren. De eerste vraag is: welk toekomstig energieprobleem moeten deze ondernemers oplossen? Welke bedrijven zijn daarin van elkaar afhankelijk en welke oplossing is technisch, organisatorisch en financieel uitvoerbaar?”
Wie die stappen goed doorloopt, krijgt meer dan een onderzoeksrapport. “Dan ontstaat daadwerkelijk handelingsperspectief. En juist daar draait het uiteindelijk om: niet onderzoeken om het onderzoeken, maar samen tot een oplossing komen waarmee ondernemers verder kunnen.”
TIP: NHN Bedrijventerreinen ondersteunt ondernemers en gemeenten bij het organiseren van samenwerking, met kennis, netwerk en financiële middelen. Zo kunnen bedrijven gebruikmaken van een startbudget om energieprofielen op te stellen of procesbegeleiding in te schakelen. Meld je aan via de knop hieronder.
Samenwerkingswijzer
Samenwerkingsvormen
Voordelen & meerwaarde